Νέα κυκλοφορία. Βιβλίο για την ποιοτική έρευνα στην Ψυχολογία και την Εκπαίδευση

 

Νέα κυκλοφορία: «Ποιοτική Έρευνα στην Ψυχολογία και την Εκπαίδευση: Επιστημολογικά, Μεθοδολογικά και Ηθικά Ζητήματα», Επιμέλεια-εισαγωγή, Μ. Πουρκός & Μ. Δαφέρμος, Εκδόσεις Τόπος, 2010.

Η ποιοτική έρευνα στην Ψυχολογία και την εκπαίδευση απασχολεί όλο και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα και γίνεται αντικείμενο συζητήσεων και μελετών σε πολλές χώρες. Το παρόν βιβλίο φιλοδοξεί να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη αυτού του προβληματισμού και στη χώρα μας.

Στο βιβλίο υπάρχουν 21 κεφάλαια τα οποία είναι οργανωμένα σε τρία βασικά μέρη. Στο πρώτο μέρος εξετάζονται θεμελιώδη οντολογικά, επιστημολογικά και μεθοδολογικά ζητήματα της σύγχρονης Ψυχολογίας. Πιο συγκεκριμένα, παρουσιάζονται οι οντολογικές και επιστημολογικές παραδοχές των θεωρητικών και μεθοδολογικών προσεγγίσεων στο πεδίο της σύγχρονης Ψυχολογίας (θετικιστική, δομιστική, φορμαλιστική, μικρογενετική, ερμηνευτική, οικοσυστημική, πολιτισμική-ιστορική, κονστρουκτσιονιστική, διαλογική, κριτικο-ρεαλιστική, κ.ά.), σκιαγραφώντας συγχρόνως, τα βασικά σημεία της κριτικής που τους ασκείται.  

Στο δεύτερο μέρος εξετάζονται θεωρητικά, επιστημολογικά, αξιολογικά και μεθοδολογικά ζητήματα που συνδέονται με την εθνογραφική διερεύνηση της παιδικής ηλικίας σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις: (α) τις πρακτικές και τις διαδικασίες συγκρότησης των φίλων στο Νηπιαγωγείο, (β) τη συμμετοχή των τσιγγανοπαίδων στο σχολείο και (γ) τους μουσικούς αυτοσχεδιασμούς των παιδιών στο πεδίο της εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της εθνογραφικής έρευνας και οι θεωρίες, στις οποίες βασίζεται, καθώς και η μονάδα ανάλυσής της, οι μέθοδοι συλλογής εμπειρικού υλικού που χρησιμοποιεί και διάφορα ζητήματα αναφορικά με την οντολογία και ηθική του ερευνητικού της πεδίου, το καθεστώς και την εγκυρότητα του εθνογραφικού κειμένου, τη σχέση πεδίου-κειμένου και γενικότερα την ερμηνεία και ανάλυση των ερευνητικών «δεδομένων».  

Στο τρίτο μέρος εξετάζονται σημαντικά επιστημολογικά, μεθοδολογικά και ηθικά ζητήματα ορισμένων ποιοτικών μεθόδων έρευνας που σχετίζονται με τις διαδικασίες διδασκαλίας και μάθησης, όπως είναι: (α) οι Ιστορίες Ζωής, (β) η έρευνα-δράση, (γ) το «διδακτικό» και σχεδιαστικό πείραμα, (δ) η μέθοδος ανάλυσης συνομιλίας, και (ε) η φαινομενολογική και κονστρουκτιβιστική προσέγγιση. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται ζητήματα που αφορούν τις ηθικές διαστάσεις της σχέσης ερευνητή και υποκειμένων της έρευνας, τις αρχές που διέπουν τη σχέση αυτή, την εγκυρότητα των ποιοτικών προσεγγίσεων και τη σημασία του αναστοχασμού ως ουσιαστικής μεθοδολογικής ερευνητικής και μαθησιακής προσέγγισης. Εν κατακλείδι, εξετάζονται ορισμένα επιστημολογικά και μεθοδολογικά ζητήματα που αφορούν τη σχέση του βιώματος και της σχολικής γνώσης, όπως παρουσιάζεται στη σχετική βιβλιογραφία για το αναλυτικό πρόγραμμα και κυρίως στις φαινομενολογικές και κονστρουκτιβιστικές προσεγγίσεις, καταδεικνύοντας τις αντιφάσεις και περιορισμούς των εν λόγω  προσεγγίσεων.

Το παρόν βιβλίο μπορεί να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και νέους ερευνητές.